De causas e d'autras

• Uèi, la candidatura "Marselha Provença 2013" a ganhat la seleccion de la capital europenca de la cultura, còntra Bordèu, Lion e Tolosa. Mai en legir la presentacion de la candidatura ai pas vist ren subre la cultura provençala... Espèri qu'au final i aurà quauqua ren de provençau dins tot aquò... Es una ocasion de pas mancar!

• Mai lei fotbolaires de l'Olimpic de Marselha an pas agut tant d'astre... An perdut 2-1 còntra Liverpool en la Liga dei Campions, a l'estadi Velodròm de Marselha...  Avián ben començat la partida, ambé lo but de Cana a la vint-e-quatrena minuta, mai aqueste but leis an desestabilisat totalament e per aquò, leis angleses an pogut metre dos buts (dos buts de Gerrard). Pendent la segonda mièg-temps, an ben jogat lei marselheses mai n'an pas pogut cambiar lo resultat: desfacha 2-1... Faudrá ganhar an Eindhoven e a Madrid per lei doás partidas que venon...

Vos boti aci-dejòs una videó (i a pas un fum d'imatges, çò important es lo sòn) ma cançon favorita dau grop marselhés Massilia Sound System: "I a tant de causas sus terra" dau sieu album "Occitanista". Foguèt la premiera cançon en occitan que saupèri entierament.

Paraulas:

I a tant de causas sus terra
Que nos gonflan sens quitar
Un fum que nos desespèra
Que podèm pus endurar
Vos volèm cantar amassa
Tot çò que nos fa cagar
Nos acaissa, nos alassa
E nos fa emmaliciar.

Ò fan que la vida es dura
Siam totjorn tarrabustats
Se diriá que la natura
Es aquí per tracassar.
La pluièa nos pren la tèsta
Lo soleu nos fa cramar
L'ivèrn nos fau quatre vestas
E l'estiu siam tot banhat.
Es jamai la bòna plaça
Quand nos volèm repausar
Ò i a de vent que nos glaça
Ò d'èrbas per nos fissar.
De cabridans, de fòrnigas
De tavans ne'n manca pas
Pòs pas manjar una figa
Sens un vèrme destorbar.
Vos volèm cantar amassa
Tot çò que nos fa cagar
Nos acaissa, nos alassa
E nos fa emmaliciar.

Les hommes se croient très forts mais l'univers les surpasse
Tous les jours le hasard fait que des choses se passent
N'importe quoi, à tout moment, peut devenir une menace
Quand se déchaînent les éléments, ils nous remettent à notre place
On a la bombe atomique et tout le binz technologique
On bricole les molécules et le code génétique
On a même inventé des armes bactériologiques
Mais on est terrorisé par le zonzon d'un moustique
On fabrique des outils qui font mourir, qui font souffrir
Et ensuite on a envie, un beau jour, de s'en servir
Pour ne pas être asservi ou au contraire asservir
Mais la nature, en un éclair, pourrait tous nous anéantir !

Ambé tot aqueu bestiari
N'i a pron per venir fadat
Mai per malur l'inventari
Es luenh d'èstre acabat.
Leis umans òc mon collèga
Podèm pas leis encapar
Lei vielhs fan totjorn la bèba
Lei jovents son tròp fracàs.
Coma comptar leis estrassas
Lei cònòs, leis enfavats,
Lei gelós de totei raças
Lei pebrons, leis ensucats.
Tant e tant vira la tèsta
Arrestèm de carcular !
Tenètz lei botelhas lestas
Que çai siam per festejar.

Uèi, ai començat de legir lo poèma mai conegut de Frederic Mistral: Mirèlha. Es un poèma en dotze cants. Lei premiers vers son fòrça polits e per aquò, ai volgut vos lei copiar aquí:

Extrach de "Mirèlha"

Cante una chata de Provènça.
Dins leis amors de sa jovènça,
A travès de la Crau, vèrs la mar, dins lei blats,
Umble escolan dau grand Omèra,
Ieu la vòle seguir. Come èra
Rèn qu'una chata de la tèrra,
En fòra de la Crau se n'es gaire parlat.

E mai son frònt non lusiguèsse
Que de joinessa; e mai n'aguèsse
Ni diadèma d'òr ni mantèu de Damàs,
Vòle qu'en glòria fugue auçada
Come una rèina, e careçada
Pèr nòsta lenga mespresada,
Car cantam que pèr vautre', ò pastre' e gènts dei mas!

Es fòrça polit tot aquò, non? :)

E per rendre un omenatge a Frederic Mistral, sauvaire dau provençau, vos còpii lo tèxte dins sa grafia originala, la grafia mistralenca:

Extrach de "Mirèio"

Cante uno chato de Prouvènço.
Dins lis amour de sa jouvènço,
A travès de la Crau, vers la mar, dins li blad,
Umble escoulan dóu grand Oumèro,
Iéu la vole segui. Coume èro
Rèn qu'uno chato de la terro,
En foro de la Crau se n'es gaire parla.

Emai soun front noun lusiguèsse
Que de jouinesso; emai n'aguèsse
Ni diadèmo d'or ni mantèu de Damas,
Vole qu'en glòri fugue aussado
Coume uno rèino, e caressado
Pèr nosto lengo mespresado,
Car cantan que pèr vautre, o pastre e gènt di mas !